Μια συχνή κατάσταση που παρατηρείται συχνότερα και πιο έντονα το καλοκαίρι και αποτελεί σπαζοκεφαλιά για τους πάσχοντες αλλά και τους θεράποντες γιατρούς τους είναι η κνίδωση. Η κνίδωση οφείλει το όνομα της στον Ιπποκράτη και προέρχεται από την ‘κνίδα’ (τσουκνίδα) λόγω των χαρακτηριστικών βλαβών με πομφούς (καρούλες ή πετάλες όπως τις αποκαλούν συχνά οι πάσχοντες) που ενίοτε συρρέουν σε κνιδωτικές πλάκες δίνοντας στο δέρμα μια χαρακτηριστική εικόνα γεωγραφικού χάρτη ή/και αγγειοοίδημα (πρήξιμο στα χείλη, μάτια, άκρα). Οι βλάβες αυτές εμφανίζονται επεισοδιακά και σβήνουν – εκθύονται και πάλι σε άλλοτε άλλο μέρος του σώματος συνοδευόμενες από έντονο κνησμό (φαγούρα) επηρεάζοντας δραματικά την ποιότητα ζωής αλλά και την ψυχολογία των πασχόντων. Όταν οι βλάβες διαρκούν κάτω των 6 εβδομάδων μιλάμε για οξεία κνίδωση που σχετίζεται πιο συχνά με:
- Ιογενείς λοιμώξεις
- αλλεργία σε τρόφιμα, φάρμακα, τσιμπήματα (διάρκεια λίγων ωρών και εμφάνιση άμεσα, εντός λίγων ωρών, από την επαφή με το υπεύθυνο έντομο)
- αδιευκρίνιστα αίτια (ιδιοπαθής) με πιθανή δράση του stress
Σε αντιδιαστολή, διάρκεια των βλαβών μεγαλύτερη των 6 εβδομάδων σημαίνει χρόνια κνίδωση που μπορεί να είναι είτε αυθόρμητη (αυτόματη έκθυση βλαβών χωρίς αίτιο), είτε επαγώμενη – φυσική ( μετά έκθεση σε συγκεκριμένα φυσικά αίτια όπως πχ. τριβή, θερμότητα, ψύχος, δόνηση).
Η χρόνια αυθόρμητη κνίδωση αποτελεί ένα πολύ βασανιστικό νόσημα που πέραν των ορατών και ενίοτε εντυπωσιακών βλαβών συνοδεύεται από έντονη φαγούρα που επιτείνεται την περίοδο του καλοκαιριού καθιστώντας πολύ δύσκολη την καθημερινότητα των πασχόντων τη θερινή περίοδο. Επιπρόσθετα οι πάσχοντες λόγω της μεταναστευτικής φύσης του εξανθήματος και της πορείας με εξάρσεις και υφέσεις συχνά ενοχοποιούν πλήθος τροφών ή και φαρμάκων που λαμβάνουν σε καθημερινή βάση ως αίτια με αποτέλεσμα να υποβάλλονται σε εξαντλητικές και ιδιαίτερα περιοριστικές δίαιτες ή και να υποβάλλονται σε περιττές αλλεργιολογικές εξετάσεις χωρίς κανένα νόημα!
Επιπρόσθετα συχνά διαλάθουν της προσοχής μας δύο είδη επαγόμενων κνιδώσεων που σχετίζονται άμεσα με το καλοκαίρι, ιδιαίτερα σε μια θερμή μεσογειακή χώρα που περιβάλλεται από θάλασσα:
- H χολινεργική κνίδωση χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση πολλαπλών μικρών πομφών (πετάλες) διαμέτρου συνήθως 1-3mm με ερύθημα περιμετρικά κυρίως στο θώρακα και τα άνω άκρα με την έκθεση του δέρματος σε υψηλές θερμοκρασίες (παθητικά) ή την σωματική άσκηση (ενεργητικά) και ανεξάρτητα από την εμφάνιση εφίδρωσης. Οι χαρακτηριστικές βλάβες συνοδεύονται από έντονη φαγούρα και αναγκάζουν τους πάσχοντες να περιορίζουν δραματικά το πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους ή/και την παραμονή τους στην παραλία ή και σε χώρους με υψηλές θερμοκρασίες.
- H κνίδωση εκ ψύχους. Παρότι μπορεί να φαντάζει οξύμωρο να μιλάει κανείς για κνίδωση εκ ψύχους το καλοκαίρι, τα θαλάσσια μπάνια και τα θαλάσσια σπορ αποτελούν το πιο συχνό αίτιο εμφάνισης των χαρακτηριστικών κνιδωτικών βλαβών είτε κατά την διάρκεια της εμβάπτισης του σώματος στο νερό όσο και κατά την έξοδο σε συνδυασμό με την αφύγρανση (στέγνωμα) και την επακόλουθη πτώση της θερμοκρασίας του δέρματος. Η αναγνώριση της είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς σε σοβαρές περιπτώσεις σε σε συνθήκες έντονου ψύχους (κρύες θάλασσες, έντονος άνεμος, σχετικά χαμηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος) μπορούν να εκδηλωθούν και γενικευμένα συμπτώματα αναφυλαξίας ή και shock (ζάλη, αίσθημα παλμών, θάμβος όρασης, τάση προς έμετο έως πλήρη απώλεια αισθήσεων) που μπορεί να αποβούν μοιραία αν συμβούν κατά τη διάρκεια της κολύμβησης.
Η σωστή αναγνώριση των συμπτωμάτων και η αξιολόγηση από αλλεργιολόγο ή δερματολόγο είναι απαραίτητη για το σωστό χειρισμό αλλά και την εξατομικευμένη αξιολόγηση των πασχόντων. Η θεραπεία περιλαμβάνει:
- Aντισταμινικά δισκία για την αντιμετώπιση τόσο του κνησμού όσο και των πομφών. Ειδικές θεραπείες με βιολογικούς παράγοντες είναι διαθέσιμες για τους πάσχοντες που δεν ανταποκρίνονται στα αντισταμινικά.
- Eξατομικευμένες οδηγίες για την διενέργεια άσκησης στη χολινεργική αλλά και για την έκθεση στο ψύχος και τις δραστηριότητες στη θάλασσα στην κνίδωση εκ ψύχους.
- Προμήθεια αυτοενιέμενης αδρεναλίνης που πρέπει να την έχουμε πάντα μαζί μας για το ενδεχόμενο εμφάνισης συμπτωμάτων αναφυλαξίας στην κνίδωση εκ ψύχους
Με σωστή ενημέρωση και απλά μέτρα χωρίς φόβο και πανικό μπορούμε να διαχειριστούμε τις αλλεργίες του καλοκαιριού και να απολαύσουμε τις χαρές και την χαλάρωση της θερινής ραστώνης.